جدول ۴-۷ : مقادیر ضریب همبستگی…………….. ۱۰۴
جدول ۴-۸: مقادیر ضریب همبستگی………………… ۱۰۵
جدول ۴-۹ : مقادیر ضریب همبستگی………………………………….. ۱۰۶
جدول ۴-۱۰ : مقادیر ضریب همبستگی…………….. ۱۰۷
جدول ۴-۱۱ : مقادیر ضریب همبستگی…………………………………. ۱۰۸
جدول ۴-۱۲ : مقادیر ضریب همبستگی………………………………… ۱۰۹
جدول ۴-۱۳ :: مقادیر ضریب همبستگی…………………………………. ۱۱۰
جدول ۴-۱۴ : مقادیر ضریب همبستگی…………………………………… ۱۱۲
جدول ۴-۱۵ : نتایج آزمون من- ویتنی………….. ۱۱۲
جدول ۴-۱۶ : نتایج آزمون من- ویتنی…………… ۱۱۳
جدول ۴-۱۷ : نتایج آزمون من- ویتنی……………. ۱۱۴
جدول ۴-۱۸ : نتایج آزمون من-ویتنی…………… ۱۱۵
جدول ۴-۱۹ : نتایج آزمون من- ویتنی………….. ۱۱۶
جدول ۴-۲۰ : نتایج آزمون من- ویتنی…………… ۱۱۷
جدول ۴-۲۱ : نتایج آزمون من- ویتنی………….. ۱۱۸
جدول ۴-۲۲ : نتایج آزمون من- ویتنی………….. ۱۱۹
جدول ۴-۲۳ : نتایج آزمون من- ویتنی…………….. ۱۱۹
جدول ۴-۲۴ : نتایج آزمون کروسکال – والیس……. ۱۲۰
جدول ۴-۲۵ : نتایج آزمون کروسکال – والیس……. ۱۲۱
جدول ۴-۲۶ : نتایج آزمون کروسکال – والیس……. ۱۲۱
جدول ۴-۲۷ : نتایج آزمون کروسکال – والیس……. ۱۲۳
جدول ۴-۲۸ : نتایج آزمون کروسکال – والیس……. ۱۲۴
جدول ۴-۲۹ : نتایج آزمون کروسکال – والیس…….. ۱۲۵
جدول ۴-۳۰ : نتایج آزمون کروسکال – والیس…….. ۱۲۶
جدول ۴-۳۱: نتایج آزمون کروسکال – والیس……… ۱۲۷
جدول ۴-۳۲ : نتایج آزمون کروسکال –والیس…….. ۱۲۸
جدول ۵-۱ : نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل توصیفی
متغیرهای جمعیت شناختی……………………. ۱۳۱
جدول ۵-۲ :نتایج اجمالی آزمون رگرسیون………… ۱۳۲
جدول۵-۳ : نتایج آزمون رگرسیون………………. ۱۳۴
جدول۵-۴:خلاصه نتایج آزمون من- ویتنی (آزمون U) مقادیر… ۱۳۵
جدول شماره۵-۵:خلاصه نتایج آزمون کروسکال-والیس(آزمون H). 136
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه
نمودار ۴-۱ : توزیع فراوانی اعضای نمونه آماری برحسب جنسیت…………………………………….. ۹۸
نمودار ۴-۲ : نمودار فراوانی اعضای نمونه آماری برحسب سن……………………………………….. ۹۹
نمودار ۴-۳ : نمودار فراوانی اعضای نمونه آماری برحسب تحصیلات…………………………………… ۱۰۰
نمودار ۴-۴ : نمودار فراوانی اعضای نمونه آماری برحسب درآمد………… ………………………. ۱۰۱
نمودار ۴-۵ : کمینه، بیشینه و میانگین متغیرهای تحقیق…………………………………….. ۱۰۲
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل ۲-۱- مدل جدید ارتباطات سازمانی: تعامل و منابع چندگانه پیام منبع:(کرنلیسن،۲۰۰۰)………………۲۴
شکل ۲-۲- فرایند مدیریت تصویر سازمانی .منبع:آبرات، ۱۹۸۹وآبرات وموفوکنگ( ۲۰۰۱)…………………….۲۷
شکل ۲-۳- مدل پیشنهادی لمینیک، شوجیف و استروکنز منبع: (لمینیک و همکاران،۲۰۰۳)…………………………۲۹
شکل ۲-۴- مدل ارائه شده توسط ویگوداگوت و بن زاین منبع: (ویگوداگدت و بن زاین،۲۰۰۴)…………………….۳۰
شکل ۲- ۵- مدل ارائه شده توسط کاندامپلی و هوی .منبع:
(کاندامپلی وهوی۲۰۰۷)………………………….۳۲
شکل ۲- ۶- رابطه هویت و تصویر(کرنلیسن،۲۰۰۰)………۳۸
شکل ۲- ۷- رابطه اعتبار سازمانی با تصویر سازمانی منبع: (بارنت جرمیر و لافرتی۲۰۰۶)………………………۴۵
شکل ۲- ۸- مدل ارائه شده توسط گری و بالمر(۱۹۹۸)……۵۴
شکل۲- ۹- مدل جدید ارتباطات سازمانی: تعامل و منابع چندگانه پیام.منبع: (کرنلیسن،۲۰۰۰ ………………۵۷
شکل۲-۱۰- مدل پیشنهادی لمینیک و دیگران(۲۰۰۳)………۶۱
شکل۲-۱۱- مدل مفهومی تحقیق……………………..۷۹
چکیده
تحقیق حاضر تحت عنوان رابطه بین تصویر سازمانی با وفاداری مشتریان شعب بانک رفاه شمال تهران انجام گرفته است . برای تجزیه و تحلیل تصویر سازمانی و عوامل موثر بر آن یعنی هویت سازمانی، اعتبار سازمانی، محیط فیزیکی، ویژگی های پرسنل در ارتباط با مشتری، ارتباطات، سطح خدمات، ویژگی های تکنولوژیک از پرسشنامه ای شامل ۲۸سوال و وفاداری مشتریان پرسشنامه ای ۵ سوالی استفاده شده است.
روش تحقیق توصیفی و از شاخه همبستگی به روش پیمایشی انجام شده است. جامعه مورد نظر پژوهش حاضر متشکل از تمامی مشتریانی می باشد که در محدوده زمانی مشخص تحقیق به شعب بانک رفاه شمال تهران مراجعه می کنند. محقق در این تحقیق به صورت تصادفی ساده این نمونه گیری را انجام می دهد که حجم نمونه این تحقیق ۳۸۴ نفر بدست آمد.
از آزمون همبستگی اسپیرمن برای آزمون فرضیه های تحقیق بهره برداری شد، نتایج حاکی از وجود رابطه مثبت و معنادار بین تصویر سازمانی و عوامل موثر بر آن با وفاداری مشتریان شعب بانک رفاه شمال تهران است.
- عملکرد تجاری سازی فناوری شامل فاکتور موفقیت یا شکست بازاری شرکتها در معرفی محصولاتشان
- قابلیت های داخلی شامل شش فاکتور رژیم تملک پذیری نوآوری و کاربردهای پتنت، قابلیتهای نوآورانه شامل توانایی های سرکت در نوآوری فرایند، نوآوری سازمانی، نوآوری بازاریابی، فعالیت نوآوری باز(نسبت سرمایه گذاری خارجی به کل سرمایه گذاری R&D و انتقال فناوری)
- قابلیت های خارجی شامل سه فاکتور عدم اطمینان فناوری، نقش حمایتی دولت از طریق تأمین مالی تحقیق و توسعه و کاهش مالیات فعالیتهای مربوط به آن
- عوامل کنترلی شامل دو فاکتور سرمایه گذاری R&D و اندازه شرکت
Scopus-41 (S41)
(۲۰۱۰)
M. Fiedlera, I.Welpe
تا چه حدی حقوق مالکیت فکری، هزینه پایین تحقیق و مذاکره و اهمیت منابع مکمل، بر تصمیم به تعقیب استراتژی همکاری در مقابل استراتژی تجاری سازی اختراعات نانوفناوری به تنهایی اثرگذار است؟
کمی/ تحلیل Post hoc
شرکتهاینانوفناوری در کشور آلمان
- استراتژی رقابتی ورود به بازار در قالب همکاری
- استراتژی تجاری سازی به تنهایی
- حقوق مالکیت فکری
- هزینه جستجو و مذاکره
- منابع مکمل
(S27استراتژی های شرکت های کوچک و جوان متفاوت از شرکت های تثبیت شده و بزرگتر و بیشتر تحت تأثیر سطح حفاظت از IP و شرایط بازار برای دسترسی به دارایی های پایین دستی هستند.
(S31شرکت های با اندازه بزرگ فراتر از سطح معینی در تجاری سازی فناوریهایشان سرمایه گذاری خواهند کرد، در حالیکه در مقایسه با شرکت های بزرگ، شرکت های کوچک و متوسط تنها می توانند در بخش های خاصی از تجاری سازی فن آوری مطابق با استراتژی ها و ویژگی هایشان تمرکز کنند.
(S31حمایت دولت از R&D و تجاری سازی نشان دهنده اثری مثبت و معنادار بر تجاری سازی موفق فناوری است. مخصوصاً این اثر در شرکتهای با اندازه کوچک و متوسط بیشتر خواهد بود.
صنایع ذینفع:
Fiedlera & Welpe (S41 (2010) در مطالعه خود با هدف بررسی میزان اثر حقوق مالکیت فکری، هزینه پایین تحقیق و مذاکره و اهمیت منابع مکمل بر تصمیم به تعقیب استراتژی همکاری در مقابل استراتژی تجاری سازی مستقل در حوزه نانوفناوری کشور آلمان به این نتیجه رسیدند که تفاوت کوچکی بین شرکت های بزرگ و کوچک/متوسط در رابطه با تجاریسازی موفق اختراعات نانوفناوریشان جهت بقاء اقتصادی آنها وجود دارد. گزارش شرکت های کوچک/متوسط نشان دهنده آن است که مهمترین منابع برای موفقیت تجاری اختراعات نانوفناوری در این نوع شرکتها، تجهیزات تولید، دانش know-how، سرمایه و فروش و بازاریابی می باشد. از سوی دیگر شرکت های بزرگ، دانش know-how، پرسنل با صلاحیت و تجهیزات تولید را به عنوان مهمترین منابع مکمل برای موفقیت در تجاری سازی نانوفناوری خود به شمار می آورند. با درنظر گرفتن مالکیت منابع مکمل، شرکتهای کوچک و متوسط حداقل مالکیت بازاریابی، سرمایه و خدمات پس از فروش را گزارش می دهند در حالیکه شرکت های بزرگ بیشتر فاقد دانش know-how می باشند.
یک اختلاف بزرگ بین شرکتهای بزرگ و کوچک در این مطالعه، میزان درجه پیروی هر یک از آنها از استراتژی همکارانه است. درحالیکه حدود ۸۰ درصد از شرکتهای بزرگ استراتژی همکارانه را جهت تجاری سازی اختراعات خود بکار می گیرند، تنها یک سوم شرکتهای کوچک از استراتژی همکارانه (مانند لیسانس) بهره می برند. نتایج این تحقیق توصیف کننده گرایش شرکتهای کوچک و متوسط نانوفناوری به دنباله روی از استراتژی ورود رقابتی به بازار در قالب همکاری بصورت اتحاد استراتژیک یا سرمایه گذاری مشترک است. در حد کمی نیز از استراتژی لیسانس یا فروش مالکیت فکری خود، و اکتساب شرکتهای دیگر و ادغام و فروش شرکت خود به شرکت دیگر نیز بهره می برند. البته همکاری با دانشگاهها در هر دو نوع از شرکتها دارای اهمیت و قابل مشاهده می باشد.
رژیم تملک پذیری
رژیم تملک پذیری در معنای عام خود عبارت است از حفاظت از آثار ناشی از فعالیت ذهنی و فکری در زمینه های مختلف صنعتی، علمی، ادبی و هنری. پژوهشگران و شرکت ها با بهرهگیری از این نظام، قادر خواهند بود تا چتر محافظتی کارآمدی برای فرایند خلق ایده تا صادرات فناوری خود و تجاری سازی آن فراهم آورند. چنین حفاظتی می تواند از طرق مختلف اعمال شود که از جمله آنها، پیاده سازی سیستم حفاظت از حقوق مالکیت فکری است. کشورها با ایجاد سیستم حفاظت از حقوق مالکیت فکری، نظامی برای توسعه نوآوری، حمایت، مدیریت و بهره گیری استراتژیک از مالکیت فکری فراهم مینمایند. سیستمهایی که به وسیله آن می توان به طور قانونی، کشفیات و نوآوریهای پدید آمده توسط خالق را به مالکیت وی درآورند. کشورها به دو دلیل اصلی قوانینی را جهت حمایت از مالکیت فکری وضع می کنند. اول بیان قانونی حقوق معنوی و اقتصادی افراد خلاق در ارتباط با آنچه که خلق می کنند و حقوق عموم برای دسترسی به دستاورد این افراد. دوم توسعه و ترویج خلاقیت ها و گسترش و کاربردی کردن نتایج آنها و نیز تشویق تجارت منصفانه که در رشد اقتصادی و اجتماعی مؤثر خواهد بود.
از دیگر راه های حفاظت از نوآوری قابلیت و قدرت منع[۷۲] است. قدرت منع اشاره به ایجاد محیطی دارد که در آن، نوآوری موفق فناورانۀ شرکت های نوپا از توسعه موثر توسط شرکت تثبیت شده با دانش حاصل از آن نوآوری جلوگیری خواهد کرد.
بطور کلی حمایت قوى و مؤثر از حقوق مالکیت فکری سنگ بنایى است برای ایجاد سرمایه گذارى سالم در تحقیقات، علم و فناوری که یک رشته مزایاى بلند مدت اقتصادى به دنبال دارد. حقوق مالکیت فکری حلقه مکمل چرخه نوآوری به حساب می آید. بطوریکه بعد از خلق ایده با ایجاد حقوق مالکیت فکری امکان تجاری سازی آن تسهیل می شود. بطور خلاصه و در یک جمله می توان بیان داشت که: “ندانستن مباحث حقوق مالکیت فکری برای پژوهشگران و شرکت های دانش بنیان یک تهدید جدی و دانستن آنها به عنوان یک فرصت بزرگ خواهد بود.”
در ادامه با ترکیب نتایج مطالعات ذکر شده در جدول ۴-۹، به نقش این عوامل و اثر آن بر استراتژی تجاری سازی فناوری اشاره خواهد شد.
جدول ۴-۹- مشخصات مطالعات اصلی ترکیب شده با تمرکز بر عامل رژیم تملک پذیری جهت ارتباط دهی مفاهیم و ساخت تحلیل از نتایج آنها
ردیف
سال/نویسنده
۱-۳. مصداق سعادت نهایی انسان ۴۱
۱-۴. نکات ۴۵
نکته۱چرایی تعریف سعادت به لذت ۴۵
نکته ۲- تعابیر دینی ابن سینا از سعادت: ۴۶
نکته ۳- میزان تأثیر بدن و عوامل خارجی در سعادت ۴۷
نکته ۴- اینکه سعادت امری اخروی است: ۴۸
نکته۵- نوع نگاه شیخ به تکلیف ۴۹
۱-۵. مراتب سعادت و شقاوت ۴۹
۱-۶. اقلی یا اکثری بودن اهل سعادت و نجات ۵۹
جمع بندی فصل ۶۱
فصل دوم:نسبت نظر و عمل در سعادت ۶۴
۱.عقل عملی و عقل نظری ۶۴
۱-۱.چیستی عقل عملی(عمل) و عقل نظری(نظر) ۶۴
۱-۲. رابطه عقل نظری و عقل عملی ۷۰
۱-۳. نیاز عقل نظری به عقل عملی ۷۱
۱-۴. نیاز عقل عملی به عقل نظری ۷۲
-
- نسبت نظر و عمل ۷۴
۲-۱. اهمیت وتأثیر عمل: ۷۵
۲-۲. چرایی تأثیر عمل ۷۷
۲-۳. راه استکمال قوه عملی ۷۹
۲-۴. رأی شیخ درچگونگی نسبت نظر و عمل در سعادت انسان ۸۱
۲-۵. چرایی اهمیت و برتری نظر: ۸۴
۲-۶. چرایی نگاه سخیف به نظر ۸۶
نتیجه گیری ۸۶
منابع و مآخذ ۹۴
مقدمه
مسأله سعادت از دیرباز تاکنون یکی از مسائل بنیادی و مهم علم اخلاق و فلسفه اخلاق بوده است. به همین جهت، نه تنها دغدغه فکری حکیمان بزرگ یونان باستان مثل سقراط،افلاطون و ارسطو قرار گرفته است، در زمان معاصر نیز به صور مختلف، اذهان دانشوران،حکیمان و مکاتب مختلف لذ تگرا، فضیلت گرا و سعادت گرا را به خود معطوف داشته است. زیرا یکی از فطرتهایی که جمیع نوع بشر مخمر بر آن هستند ویک نفر از نوع بشر یافت نمی شود که برخلاف آن باشد و هیچیک از عادات و اخلاق و مذاهب و مسالک و غیر آن ،آن را تغییر نداده و در آن خلل وارد نمی کند؛ فطرت عشق به کمال و سعادت است که اگر تمام دوره هایی زندگی بشر را قدم بزنیم و هر یک از طوایف و ملل را بررسی نماییم ،این عشق و خواسته را در او می یابیم بلکه در تمام حرکات و سکنات و زحمات و جدیتهای طاقت فرسا که هر یک از افراد نوع بشر بدان مشغولند عشق و میل به سعادت و کمال است که آنها را به این اعمال وا میدارد اگر چه در تشخیص کمال و سعادت دچار اختلاف و اشتباه شوند.
همانطوری که اشاره شد مسأله سعادت از دوران یونان مورد توجه بوده است؛مثلا بحث اصلی سقراط،افلاطون و ارسطو در اخلاق متمرکز بر سعادت است. در جهان اسلام نیز مسأله سعادت یکی از مباحث مهم دینی و اخلاقی بوده و هست و علمای مسلمان نظیر کندی، فارابی ،ابن مسویه ،ابن سینا،غزالی ، خواجه نصیر الدین طوسی،ملا مهدی و ملا احمد نراقی بحث سعادت و شقاوت و مباحث مرتبط با آن را مورد بررسی قرار داده اند.
با این وصف ممکن است تصور شود که حال که مسأله سعادت ،یک مسأله جدید و بدون سابقه نیست و تحقیقات فراوانی در این باب صورت گرفته است، پرداختن به این مسأله دیگرضرورتی ندارد. اما توجه به این نکته ما را از این تصور منصرف می سازد که قرن حاضر قرن پیشرفتهای عظیم صنعت و ترقیات دامنهدار علوم و تکنیک جدید بشمار می رود.و چهره زندگی نسبت به گذشته بکلی دگرگون شده، اکثریت جوامع متمدن امروز، و حتی آنها که دور از مراکز تمدن وانقلابات صنعتی به سر میبرند از مزایای تحولات علمی و تمدن جدید متمتع و برخوردارند. روشنائی چراغ برق،شعله لرزان شمع را خاموش کرده و جتهای غولپیکر با سرعت مافوق صوت مسأله بُعد مسافت را به بهترین وجه حل نموده اند.دیگر بیماریهای حصبه و دیفتری و کزاز جان میلیونها انسان بیگناه را به خطر نمی اندازد. در قرون اخیر روزی نیست که در گوشه و کنار جهان چندین اختراع جدید به ثبت نرسد و یا در زوایای آزمایشگاه ها اکتشافات نوینی به وقوع نپیوندد. در دوره حاضر نیرو و قوت ملتهای پیشرفته،اکثرا مصروف تحقیقات و گردآوری تجربیات ارزنده علمی میگردد و ناگفته پیدا است که غرض از این همه تکاپو و جنب و جوش چیزی جز از بین بردن مشکلات مادی زندگی بشر نیست.
تا اینجا که بیان شد صحبت از پیشرفت بشر در علوم مختلف مادی و نتایج حاصله از آن بود اما اگر این اصل را بپذیریم که انسان موجودی مرکب از جسم و روح است، باید انصافا اذعان نمائیم که بشر در راه پرورش معنویات و حل مسائل مربوط به آن نسبت به پژوهشهای علمی مادی،بسیار کوتاهی و قصور نموده است.لذا مشاهده میشود با وجود آنکه بشر در کشف اسرار طبیعت و پردهبرداری از رموز عالم پهناور خلقت به پیشرفتهائی شگرف و دامنهداریی نائل آمد است ،درعینحال از نظر روحانی و شناخت مسائل مربوط به آن بسیار فقیر و ناتوان و بیمار است.
با این وصف اکنون پرداختن به مسائل معنوی بیش از هر زمان دیگری ضروری است . چه آنکه انسان امروزی با غوطه ور شدن در جهل مرکب خود را در مسیر سعادت و خوشبختی می بیند. می توان ادعا نمود که بهترین راه برای رسیدن به این مطلوب متوجه نمودن ذهن اندیشمندان به مسأله سعادت و شقاوت و زنده نمودن این بحث در میان متفکران است.
این پایان نامه قصد دارد که چیستی سعادت و شقاوت حقیقی از نظر ابن سینا و دیدگاه وی درباره نسبت تأثیر عمل و نظر در سعادت انسان، را به ترتیب در طی دو فصل بررسی نماید. به این صورت که سعی میشود اول تعریف ابن سینا از سعادت و شقاوت و مراتب و انواعی که وی برای هر یک بر شمرده است بیان گردد سپس با روشن نمودن دو مفهوم «نظر» و «عمل» از نگاه وی به این نکته پرداخته میشود که ابن سینا چه نقشی برای هر یک از این دو مقوله قائل است؟ آیا وی فقط یکی از این دو را در سعادت انسان دخیل میداند یا هر دو را؟ و اگر هر دو را مؤثر میداند نسبت این تأثیر چگونه است ؟آیا این نسبت به صورت مساوی است یا خیر؟ و اگر خیر، ابن سینا بر اساس چه مبانی قائل به اولویت میشود؟
۱.کلیات
۱.سؤال های تحقیق
سئوال اصلی: تعریف ابن سینا از سعادت و شقاوت نهایی انسان چیست؟ و وی چه نقشی را برای عمل در سعادت و شقاوت انسان قائل است؟به بیان دیگر سؤال اصلی این پژوهش اینست که از نگاه ابن سینا «عمل» چقدر و چگونه در سعادت نهایی انسا ن مؤثر است ؟
توضیح: در این پایان نامه با روشن نمودن دو مفهوم «نظر» و «عمل» از نگاه ابن سینا به این نکته پرداخته میشود که وی چه نقشی برای هر یک از این دو مقوله قائل است؟ آیا وی فقط یکی از این دو را در سعادت انسان دخیل میداند یا هر دو را؟ و اگر هر دو را مؤثر میداند نسبت این تأثیر چگونه است ؟
۱-۲.فرضیه
فرضیه در حقیقت پاسخ پیشنهادی پژوهشگر به سؤال تحقیق است .هر تحقیق علمی برای دستیابی به اهداف خود نیاز به طرح فرضیه هایی دارد. طرح فرضیه در مصون ماندن رساله از پرداختن به مسائل حاشیه ای و غیر مرتبط مؤثر است. که در این تحقیق عبارتند از:
۱- تعریف سعادت و شقاوت: ابن سینا سعادت را به لذت و شقاوت را به رنج و ألم تعریف میکند.و با عنایت به اینکه او لذت و ألم را بسته به متعلق آنها دو امر ذو مراتب و تشکیکی میداند، لذا وی سعادت را امری ذو مراتب دانسته و برای آن انواع و مراتبی قائل است.
۲- نقش عمل: ابن سینا بر اساس مبانی فلسفی اش در مورد حقیقت ترکیبی انسان و نقش رفتار و عمل در تنزیه نفس و کسب اخلاق و ملکات حسنه و تأثیر آنها در حصول هیأت استعلائیه ،کمال و سعادت انسان را صرفا منوط به عقل نظری و معرفت نمی داند و بارها بر اهمیت عمل و عقل عملی در این مسیر تأکید می کند.
تفصیل این سخن این است که :وی معتقد است که از آنجایی که انسان مرکب از روح وبدن است لذا سعادت حقیقی او منوط به حصول کمال عقل نظری و عملی میباشد و کمال عقل نظری را در این میداند که نفس، حقایق موجودات را آنگونه که هستند بشناسد و با گذر از آنها و شناخت ذات واجب الوجود به توحید حقیقی نایل آید و کمال عقل عملی را در این میداند که نفس با کسب اخلاق و ملکات حسنه به هیئت استعلائیه(اعتدال در پیروی از بدن) دست یابد. از آنجایی که وی بدن را مانعی برای ادراک حقایق عالیه می داند لذا معتقد است که سعادت حقیقی در جهانی دیگر و هنگام مفارقت نفس از بدن میسر است و سعادتمند حقیقی را در آنجا کسی میداند که در دو جنبهی نظر و عمل به کمال رسیده باشد به همین خاطر یادآور میشود که سعادت اخروی با تنزیه نفس حاصل میشود و تنزیه نفس با کسب اخلاق و ملکات حسنه به دست میآید.او تصریح میکند که اگر نفس صاحب هیئت اذعانیه(حالتی که در آن نفس در پیروی از بدن حالت افراط داشته باشد) شود، در آخرت به کمال تام خود نمیرسد زیرا همچنان به نوعی از بدن و جسم محتاج و متعلق است فلذا نمی تواند ادراک کاملی از ذات حق داشته باشد.وی همچنین در بیان مراتب نفوس در سعادت و شقاوت،نفوس عالیه را نفوسی میداند که در دو جنبه علم و عمل کامل باشند.
اما از آنجایی که ابن سینا سعادت را همان لذت دانسته و لذت را به ادراک امر ملائم با طبع تعریف میکند و از طرفی قائل به برتری ادراک عقلی بر ادراک حسی است ، لذا اهمیت و نقش بیشتری برای نظر قائل است و سعادت اخروی را در وهلهی اول منوط به کمال قوهی نظری میداند.
۱-۳.اهمیت و ضرورت تحقیق
مسأله سعادت از دوران یونان مورد توجه بوده است. و همچنان که گفتیم بحث اصلی سقراط،افلاطون و ارسطو در اخلاق متمرکز بر سعادت بوده است در جهان اسلام نیز مسأله سعادت یکی از مباحث مهم دینی و اخلاقی بوده و هست و علمای مسلمان نظیر کندی، فارابی ،ابن مسکویه ،ابن سینا،غزالی ، خواجه نصیر الدین طوسی،ملا مهدی و ملا احمد نراقی بحث سعادت و شقاوت و مباحث مرتبط با آن را مورد بررسی قرار داده اند.
نکات زیر مبین اهمیت تحقیق حاضر است:
۱- امروزه تعریف سعادت و راه وصول به آن و تعریف شقاوت و راه حذر از آن یکی از مسائل مهم کلام جدید و فلسفه اخلاق است .با توجه به اینکه این بحث به صورت مستقل در کتابهای کلامی اسلامی مطرح نگردیده است لذا نظر فلاسفه و متکلمان مسلمان در این مسأله به صورت منقح و مستقل در دسترس نمیباشد در این پایان نامه سعی میشود که جواب ابن سینا به این مسأله به صورت منقح و متمرکز بیان گردد.
۲- با توجه به ابتلای امروز جهان اسلام به عقل ستیزی و تحقیر مقام عقل و تأکید بیش از حد بر نقل و کشف و شهود ؛ در این پایان نامه سعی میشود اهمیت عقل و نظر در سعادت انسان نیز نشان داده شود.
۳- با توجه به این اتهام و سوء ظن که مشائیان و خصوصاً ابن سینا نقش چندانی برای عمل در سعادت انسان قائل نبوده و معاد و سعادت حقیقی را صرفاً منوط به حصول کمال در قوه عقل نظری میدانند. در این پایان نامه سعی میشود با اثبات این مطلب که ابن سینا عمل رادر سعادت انسان دخیل دانسته و رسیدن به سعادت حقیقی بدون عمل را میسر نمیداند،این اتهام دفع شود.
۴- مسأله سعادت در آراء و آموزه های متفکران و صاحبنظران مسلمان از چارچوب های مهم در شناخت دقیقتر آراء و اندیشه های سیاسی، فلسفی، دینی و اخلاقی متفکران برجسته اسلامی است که کمتر مورد توجه واقع شده است .
۵- تعریف سعادت و شقاوت حقیقی و معرفت به عوامل حصول سعادت ضروری است تا انسان برای طلب آن همت کند و از توجه به سعادت غیر حقیقی پرهیز نموده و از اشتباه و مغالطه در این راه ایمن شود و چیزی را که سعادت واقعی نیست سعادت نپندارد.
۱-۴. اهداف تحقیق
این رساله سه هدف را دنبال می کند:
بیان تعریف ابن سینا از سعادت و شقاوت حقیقی
پاسخ به این سؤال که ابن سینا چه نقشی را برای عمل در سعادت و شقاوت انسان قائل است؟به بیان دیگر سؤال اصلی این پژوهش اینست که از نگاه ابن سینا «عمل» چقدر و چگونه در سعادت نهایی انسا ن مؤثر است ؟
و آنگاه که ابراهیم گفت: پروردگارا! این شهر را ایمن گردان و من و فرزندانم را از پرستش بتان دور بدار.
﴿هُنَالِکَ دَعَا زَکَرِیَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لىِ مِن لَّدُنکَ ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً إِنَّکَ سمَیعُ الدُّعَاءِ﴾ (ال عمران/۳۸)
اینجا بود که زکریا پروردگارش را بخواند و عرضه داشت: بارالها! از جانب خود فرزندی پاک عطایم کن که تو شنوای دانایی.
﴿ وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّیَّتِنَا قُرَّهَ أَعْینٍُ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا﴾ (فرقان/۷۴)
و کسانیاند که میگویند: پروردگارا! به ما از همسران و فرزندانمان روشنی چشم عطا کن و ما را پیشوای پرهیزکاران گردان.
دعا برای مؤمنان
﴿ رَّبِّ اغْفِرْ لىِ وَ لِوَالِدَىَّ وَ لِمَن دَخَلَ بَیْتىَِ مُؤْمِنًا وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ لَا تَزِدِ الظَّالِمِینَ إِلَّا تَبَارَا﴾ (نوح/۲۸)
پروردگارا! بر من و بر پدر و مادرم و هر کس که با ایمان به خانهی من درآید و بر مردان و زنان با ایمان ببخشای و ظالمان را جز هلاکت و تباهی میفزای.
﴿ رَبَّنَا اغْفِرْ لىِ وَ لِوَالِدَىَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ﴾ (ابراهیم/۴۱)
پروردگارا! من و پدر و مادرم و همهی مؤمنان را در آن روز حساب بر پا میشود بیامرز.
در بهشت متنعّم بودن
﴿ وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِینَ ءَامَنُواْ امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لىِ عِندَکَ بَیْتًا فىِ الْجَنَّهِ وَ نَجِّنىِ مِن فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنىِ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ﴾ (تحریم/۱۱)
و خدا برای کسانی که ایمان آوردهاند، همسر فرعون را مثل آورده، آنگاه که گفت: پروردگارا! برای من نزد خویش در بهشت خانهای بساز و مرا از (شر) فرعون و عمل او نجات ده و مرا از مردم ستمکار برهان.
﴿ رَبَّنَا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتىِ وَعَدتَّهُمْ وَ مَن صَلَحَ مِنْ ءَابَائهِمْ وَ أَزْوَاجِهِمْ وَ ذُرِّیَّتِهِمْ إِنَّکَ أَنتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ﴾ (غافر/۸)
پروردگارا! و آنان و هر که از پدران و همسران و فرزندانشان را که به صلاح آمدهاند، به بهشتهای جاودانی که وعده شان دادهای داخل کن، همانا تو خود شکست ناپذیر و حکیمی.
روزی اهل مکه
﴿ وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِمُ رَبِّ اجْعَلْهاذَا بَلَدًا ءَامِنًا وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ ءَامَنَ مِنهُم بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الاَخِرِ قَالَ وَ مَن کَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِیلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلىَ عَذَابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ﴾ (بقره/۱۲۶)
و آنگاه که ابراهیم عرضه داشت: پروردگارا! این مکان را شهر امنی قرار ده و مردمش را از نعمتهای فراوان روزی رسان، مردمی که به خدا و روز واپسین ایمان آرند. فرمود: اما آنکه کافر شود، اندکی برخوردارش میکنم، سپس او را به سوی عذاب آتش میکشانم و چه بد سرنوشتی است.
زیاد شدن نورانیت
﴿ یَأَیهُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ تُوبُواْ إِلىَ اللَّهِ تَوْبَهً نَّصُوحًا عَسىَ رَبُّکُمْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُمْ سَیِّاتِکُمْ وَ یُدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ تجَرِى مِن تحَتِهَا الْأَنْهَارُ یَوْمَ لَا یخُزِى اللَّهُ النَّبىَِّ وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مَعَهُ نُورُهُمْ یَسْعَى بَینَْ أَیْدِیهِمْ وَ بِأَیْمَانهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَ اغْفِرْ لَنَا إِنَّکَ عَلىَ کُلِّ شىَْءٍ قَدِیرٌ﴾ (تحریم/۸)
ای کسانی که ایمان آوردهاید! به درگاه خدا توبه کنید، توبهای راستین و خالص؛ امید است که پروردگارتان بدیهایتان را از شما بزداید و شما را به باغهایی که از پای درختانش نهرها جاری است درآورد. روزی که خدا، پیامبر و کسانی را که ایمان آوردهاند خوار نسازد. نورشان پیشاپیش آنها و سمت راستشان میشتابد. میگویند: پروردگارا! نورمان را برای ما کامل گردان و ما را بیامرز که بیتردید تو بر هرچیزی قادری.
زیاد شدن علم و دانش
﴿ فَتَعَلىَ اللَّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ وَ لَا تَعْجَلْ بِالْقُرْءَانِ مِن قَبْلِ أَن یُقْضىَ إِلَیْکَ وَحْیُهُ وَ قُل رَّبِّ زِدْنىِ عِلْمًا﴾ (طه/۱۱۴)
پس بلند مرتبه است خدا آن فرمانروای حق و در خواندن قرآن پیش از آنکه وحی آن بر تو پایان یابد شتاب مکن، و بگو: پروردگارا! بر دانشم بیفزای.
﴿ رَبَّنَا وَ اجْعَلْنَا مُسْلِمَینِْ لَکَ وَ مِن ذُرِّیَّتِنَا أُمَّهً مُّسْلِمَهً لَّکَ وَ أَرِنَا مَنَاسِکَنَا وَ تُبْ عَلَیْنَا إِنَّکَ أَنتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ﴾ (بقره/۱۲۸)
پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود گردان و از نسل ما امتی فرمانبردار خویش پدید آور، و آداب عبادی ما را به ما نشان ده و بر ما ببخشای؛ بیتردید تویی توبه پذیر مهربان.
سربلندی و آبرومندی در روز قیامت
﴿ رَبَّنَا وَ ءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلىَ رُسُلِکَ وَ لَا تخُزِنَا یَوْمَ الْقِیَامَهِ إِنَّکَ لَا تخُلِفُ المْیعَادَ﴾ (آل عمران/۱۹۴)
پروردگارا! و آنچه بر (زبان) پیامبرانت به ما وعده کردی به ما ارزانی دار، و ما را در روز رستاخیز رسوا مگردان، مسلماً تو خلف وعده نمیکنی.
شرح صدر
﴿ قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لىِ صَدْرِى﴾ (طه/۲۵)
گفت: پروردگارا! سینهام را وسعت بخش.
صبروثبات قدم در مسیر حق
﴿ وَ لَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَ جُنُودِهِ قَالُواْ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبرْاً وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَ انصُرْنَا عَلىَ الْقَوْمِ الْکَفِرِینَ﴾ (بقره/۲۵۰)
وچون با جالوت و سپاه او رویارویی شدند گفتند: پروردگارا! بر ما شکیبایی ببار، و قدمهایمان را استوار ساز، و بر قدم کافر پیروزمان گردان.
طلب صفای باطن نسبت به دیگران
﴿ وَ الَّذِینَ جَاءُو مِن بَعْدِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَ لِاخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْایمَانِ وَ لَا تجَعَلْ فىِ قُلُوبِنَا غِلاًّ لِّلَّذِینَ ءَامَنُواْ رَبَّنَا إِنَّکَ رَءُوفٌ رَّحِیمٌ﴾ (حشر/۱۰)
و کسانی که پس از آنان (و بعد از فتح مکه) آمدند، میگویند: پروردگارا! ما و آن برادران ما را که در ایمان بر ما پیشی گرفتند بیامرز، و در دلهایمان نسبت به کسانی که ایمان آوردهاند (هیچگونه) کینهای مگذار. پروردگارا! به راستی تو رئوف و مهربانی.
طلب رحمت الهی و رشد
﴿ إِذْ أَوَى الْفِتْیَهُ إِلىَ الْکَهْفِ فَقَالُواْ رَبَّنَا ءَاتِنَا مِن لَّدُنکَ رَحْمَهً وَ هَیئِّْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا﴾ (کهف/۱۰)
آنگاه که آن جوانان به سوی غار پناه بردند و گفتند: پروردگارا! ما را از جانب خود رحمتی عطا کن و در کارمان برای ما رشد و تعالی فراهم ساز.
طلب یاور و وزیر
﴿ وَ اجْعَل لىِّ وَزِیرًا مِّنْ أَهْلىِ*هَارُونَ أَخِى*اشْدُدْ بِهِ أَزْرِى*وَ أَشْرِکْهُ فىِ أَمْرِى*کىَْ نُسَبِّحَکَ کَثِیرًا*وَ نَذْکُرَکَ کَثِیرًا* إِنَّکَ کُنتَ بِنَا بَصِیرًا﴾ (طه/۲۹-۳۵)
و برای من دستیاری از کسانم قرار ده * هارون برادرم را * پشت من را بدو محکم کن * و او را در کارم شریک ساز * تو را فراوان تسبیح گوییم * و تو را بسیار یاد کنیم * بیتردید تو بر حال ما ناظر بودهای.
طلب توفیق برشکر نعمتها و اعمال شایسته
﴿ فَتَبَسَّمَ ضَاحِکاً مِّن قَوْلِهَا وَ قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنىِ أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتىِ أَنْعَمْتَ عَلىََّ وَ عَلىَ وَالِدَىَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صَلِحًاترضَئهُ وَ أَدْخِلْنىِ بِرَحْمَتِکَ فىِ عِبَادِکَ الصَّلِحِینَ﴾ (نمل/۱۹)
سلیمان از گفتار او تبسمی کرد و خندید و گفت: پروردگارا! مرا بر آن دار تا نعمتی را که به من و پدر و مادرم ارزانی داشتهای شکر کنم و عمل صالحی که میپسندی انجام دهم، و مرا به رحمت خویش در جمع بندگان شایستهات در آور.
﴿ وَ وَصَّیْنَا الْانسَانَ بِوَالِدَیْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهًا وَ وَضَعَتْهُ کُرْهًا وَ حَمْلُهُ وَ فِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شهَرًا حَتىَّ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَهً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنىِ أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتىِ أَنْعَمْتَ عَلىََّ وَ عَلىَ وَالِدَىَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صَالِحًاترضَئهُ وَ أَصْلِحْ لىِ فىِ ذُرِّیَّتىِ إِنىِّ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ إِنىِّ مِنَ الْمُسْلِمِینَ﴾ (احقاف/۱۵)
و انسان را به نیکی درباره پدر و مادرش سفارش کردیم، مادرش با دشواری به او باردار شد و با دشواری او را بر زمین نهاد، و بارداری و از شیر گرفتنش سی ماه است، تا آنکه به رشد کامل خود برسد و چهل ساله شود، میگویند: پروردگارا! در دلم افکن نعمتی را که به من و پدر و مادرم ارزانی داشتهای سپاس گویم و کار شایستهای انجام دهم که تو میپسندی، و فرزندانم را برایم شایسته گردان. به راستی من به درگاهت توبه آوردم و من از فرمانبردارانم.
طلب سلطنت بی نظیر
﴿ قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لىِ وَ هَبْ لىِ مُلْکاً لَّا یَنبَغِى لِأَحَدٍ مِّن بَعْدِى إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ﴾ (ص/۳۵)
گفت: پروردگارا! مرا ببخش و حکومتی به من ارزان دار که هیچ کس را پس از من سزاوار نباشد. همانا این تویی که بسیار بخشندهای.
هدفهای دانشی
ارزیابی
استفاده
شناسایی
نگهداری
کسب
تسهیم
توسعه
شکل (۲-۹) مدل پایه های ساختمان مدیریت دانش
منبع: (اخوان و باقری ،۱۳۸۹،ص ۱۱۲)
نحوه عملکرد پایه های این مدل به شرح زیر است:
الف( تعیین هدفهای دانش: هدفهای مدیریت دانش، باید از هدفهای اصلی سازمان نشأت گرفته و در دو سطح استراتژیک و عملیاتی مشخص شوند.
-
- سطح استراتژیک: تبدیل و نگهداری سازمان بر مبنای مدیریت دانش و همچنین ایجاد فرهنگ و سیاستهای لازم در این زمینه انجام می شود.
-
-
- سطح عملیاتی؛ که در این سطح ، با توجه به هدف ها باید نحوه شناسایی، استفاده، توزیع، کاربرد و نگهداری دانش، مشخص و برنامه های لازم برای دستیابی به آنها در زمان معین، طراحی شود و به مرحله اجرا درآید.
-
ب( شناسایی دانش: با طرح این پرسش که ” آیا میدانیم که چه میدانی ؟ ” باید انجام این وظیفه مدیریت دانش؛ یعنی مرحله کشف دانش را آغاز کرد.
بسیاری از سازمانها به خاطر نا آشنا بودن با دانش خود، در تصمیم گیریها و هدف گذاری هایشان دچار مشکل میشوند، البته ناگفته نماند که شناسایی منابع دانش درون و بیرون سازمان، به همراه هم انجام می شود.
پ(کسب دانش: در این مرحله، دانشها باید از بازار داخلی و خارجی نظیر دانشهای مربوط به مشتری، تولید، همکاران، رقبا و … از منابع شناسایی شده در مرحله کشف، کسب گردد و نیز مشخص نمودن آنکه چه قابلیتهایی را میتوان از خارج خریداری / تهیه کرد و مورد استفاده قرار داد، مورد توجه قرار میگیرد.
ت( توسعه دانش: با توجه به پایه های موجود، باید دانش سازمان را گسترش داد، البته این امر، شامل توسعه قابلیت، محصول، ایده های جدید ، فرایندها و … و مسائلی از این دست می شود.
ث( تسهیم دانش: مسائلی همچون چگونگی به اشتراک گذاری دانش موجود و انتقال آن به محل مناسب و مورد نیاز و چگونگی انتقال دانش، به گونه ای که در سازمان قابل دسترسی و استفاده باشد و نیز چگونگی انتقال دانش از سطح فردی به سطح دانش گروهی و سرانجام سطح دانش سازمانی، از جمله مواردی است که در دستور کار این بخش از مدیریت دانش قرار میگیرد.
ج( استفاده از دانش: اطمینان به استفاده مفید از دانش در سازمان، مربوط به این قسمت است. در این بخش، موانعی بر سر راه استفاده مفید از دانش جدید است که باید شناسایی و رفع شوند تا از آن بتوان، به طور عملی در ارائه خدمات و محصولات )دانش) استفاده کرد.
چ( نگهداری دانش: ذخیره و نگهداری و روز آمدکردن دانش به این بخش مربوط می شود. این روش، از نابودی دانش جلوگیری کرده به آن اجازه اینکه مورد استفاده قرار گیرد را میدهد که البته در این راستا باید سازو کارهای مناسبی برای به روز کردن سیستم ایجاد شود.
ح( ارزیابی دانش: نحوه رسیدن به هدفهای معین و استفاده از نتایج آن به عنوان بازخور، برای تعیین یا اصلاح هدف، به این بخش مربوط است. با نگاه به نتایج بعضا کیفی این فرایند، ضروری است، آنها را با توجه به نتایج کمی و هزینه های انجام شده در این زمینه، مورد ارزیابی قرار داد.
درجدول شماره ۲-۴ فهرست ابزارهایی که در مراحل گوناگون مدل مذکور استفاده میشوند، آمده است.
مرحله | ابزار |
هدف های دانش | استراتژی دانش ها، آرمان های دانش، مدیریت بر مبنای هدف ها ی دانش |
شناسایی دانش | نقشه های دانش (knowledge broker) واسطه های (دلال)انتقال دانش آشکارسازی درونی دانش درسازمان |
کسب دانش | ویزیتورها(واسطه ها )، مؤسسات عرضه دانش، خرید مشاوره، استراتژی نسخه برداری |
توسعه دانش | (links)وصل کننده های دانش، سناریو، سمت گیری به سوی مراکز(competens center) |